CJG en huisarts sámen op tijd voor het kind


Josine Dekkers is jeugdarts en werkzaam bij Centrum Jeugd en Gezin Rijnmond. Ze is opgegroeid in Rotterdam, wilde vroeger altijd huisarts worden, maar vond kinderen toch ‘de leukste patiënten’. En haar motto is: preventie is mooier dan genezen! Hieronder licht Josine graag toe hoe het CJG en huisartsen beter zouden kunnen samenwerken. Want na een presentatie tijdens een bijeenkomst van de Landelijke Huisartsen Vereniging (kring Rotterdam) merkte zij dat hier toch wel behoefte aan was. Zeker omdat het CJG in veel gevallen huisartsen werk uit handen kan nemen.

Wat kan het CJG betekenen voor huisartsen?
“Ter illustratie zal ik beginnen met twee casussen die ik zelf had als huisarts-in-opleiding. In die periode had ik enorm veel tijd en energie gestoken in een ‘onzekere moeder’ die steeds terugkwam met haar kerngezonde dreumes en in een twaalfjarige die niet naar school ging vanwege hoofdpijn, maar die later gepest bleek te worden. Pas toen ik zelf jeugdarts werd, kwam ik erachter dat ik beide casussen destijds veel beter metéén had kunnen overleggen met de betreffende jeugdarts, omdat deze de moeder en de kinderen veel beter en sneller had kunnen helpen. Oftewel, als je als huisarts goed weet wat het CJG kan betekenen voor patiënten, kan dit je echt veel tijd en energie schelen én een betere zorg opleveren voor gezinnen.”

Over het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)
Het CJG is uitvoerder van de jeugdgezondheidszorg met screening van de fysieke en psychische gezondheid van kinderen van 0 tot 18 jaar, het uitvoeren van het rijksvaccinatie­prog­ram­ma, het monitoren van de algehele ontwikkeling en het signaleren als er iets niet goed gaat met kind of gezin. Daarnaast is het CJG ook vraagbaak voor ouders, jeugdigen, scholen of kindcentra en andere hulpverleners wanneer het gaat om verzorging, opvoeding en opgroeien van jeugdigen. Behalve artsen, verpleegkundigen en doktersassistenten, hebben zij ook pedagogen op HBO- en WO-niveau in dienst, die zowel patiënten als hulpverleners kunnen adviseren en begeleiden.

Jullie hebben als CJG álle kinderen in de regio Rijnmond in beeld?
“Dat klopt, wij krijgen elke geboorte door van de gemeente. In de eerste jaren zien wij alle kinderen heel vaak: op het consultatiebureau. Op school nodigen we minder vaak standaard uit en zijn wij vooral betrokken bij vragen of zorgen. We zijn aangesloten op kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en scholen -basisonderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs- en we hebben óók contacten met veel hulpverleners in de wijk. Alle kinderen van 0 tot 18 jaar hebben, soms zonder dat te weten, dus een jeugdarts en een jeugdverpleegkundige achter zich staan!

Verder is het zo dat alle bevindingen van het CJG worden vastgelegd in het ‘kinddossier’. Als huisarts kun je bij het CJG met toestemming van de patiënt en/of diens ouders navragen: groeicurven, ontwikkelingsschema, uitslagen van screeningen heupen, hart, ogen, oren enzovoort én door ons gesignaleerde zorgen of bijzonderheden in ontwikkeling, gedrag of thuissituatie.”

Kun je voorbeelden geven van gevallen waarover huisartsen contact op kunnen nemen met het CJG?
“Jeugdartsen zijn experts met betrekking tot het ‘gezonde kind’, want daar zien zij immers duizenden van. Mocht je als huisarts een keer twijfelen of een kenmerk nog valt binnen de normale variatie voor die leeftijd, is dat een goed moment om met het CJG te overleggen. Zeker bij gezinnen waarover veel of complexe zorgen bestaan lijkt het mij in het bijzonder belangrijk om gezámenlijk de meest optimale begeleiding te bieden.

Andere situaties waarbij naar ons kan worden doorverwezen, rekeninghoudend met de normale variatie, bijvoorbeeld in het geval van: (over)bezorgde ouders, bedplassen, hyperactiviteit, schoolverzuim, kind blijft te klein, effect van relatieproblemen op kinderen, vermoedens opvoedproblematiek etcetera.”

Hoe werkt het CJG op dit moment samen met huisartsen?
“Dat verschilt per wijk of buurt. Zelf werk ik in Rotterdam Centrum en daar hebben wij bijvoorbeeld structureel overleg met de huisartsen aan de Mariastraat. Zo bouwen we wederzijds vertrouwen op, stemmen we onze samenwerking af en delen we nieuwe ontwikkelingen met elkaar. Elkaar twee keer per jaar zien kan al voldoende zijn. De kracht van dergelijk overleg is namelijk dat wij elkaar vervolgens meer op casusniveau vinden.

Het zou fantastisch zijn wanneer huisartsen méér gebruikmaken van onze omvangrijke expertise om hoogkwalitatieve en tijdige begeleiding te kunnen bieden. Het kan huisartsen kostbare tijd besparen en daarbij bieden wij meer. Hier kunnen zowel huisartsen als patiënten profijt van hebben. Voor ouders die wat extra begeleiding kunnen gebruiken tijdens de babytijd bieden wij bijvoorbeeld het programma ‘Stevig ouderschap’ om hen goed in hun eigen kracht te zetten.”

Hoe komt het dat er vaak nog zo’n ‘afstand’ is tussen CJG en huisartsen?
“Het is mij bekend dat de werkdruk bij huisartsen erg hoog is. Een huisarts vertelde mij bijvoorbeeld dat hij het te druk had voor gesprekken die niet over een specifieke patiënt gingen. Vanuit mijn optiek is dit toch zonde, een gemiste kans, want wellicht had ik deze huisarts een hoop snotneusjes, ongeruste ouders, faalangstige tieners en puberperikelen uit handen kunnen nemen áls hij had geweten dat hij in die context prima had kunnen doorverwijzen naar -of overleggen met- het CJG.”

Hoe kunnen huisartsen contact opnemen met jeugdartsen in de wijk?
“Het beste is om te bellen met Service & Contact via nummer 010 - 201 01 10. Als huisarts kun je dan vragen of je doorverbonden of teruggebeld kan worden. Het mooiste is natuurlijk contact te zoeken met jeugdartsen in de eigen wijk vóórdat er een concrete vraag ligt, zodat bij een casus afstemmen snel en laagdrempelig kan.”

Je hebt nog een primeur voor ons?
“Jazeker, wij openen namelijk in 2019 een zeer innovatieve locatie in de Centrale Bibliotheek Rotterdam. Daar gaan we uitproberen hoe we nog beter aan kunnen sluiten bij de huidige en toekomstige generatie ouders en jeugdigen. Bijvoorbeeld door de inzet van technologische innovaties en het creëren van vrije inloop met ruime openingstijden en een huiselijke sfeer. Als kwartiermaker ben ik druk bezig met de voorbereidingen!”

Meer informatie
Uitgebreide informatie over CJG Rijnmond voor professionals: www.cjgrijnmond.nl
Informatie voor ouders: www.centrumvoorjeugdengezin.nl
Animatie ‘Op tijd voor elk kind’: www.cjgrijnmond.nl/onze-missie-en-visie/
YouTube-film ‘Jeugdgezondheidszorg: een zorg minder’: www.youtube.com/watch?v=cdRxdp3SOzs
Samenwerking