Welke vaccinaties hebben patiënten nodig als ze op reis gaan?


In de spreekkamer van huisarts en kaderhuisarts Frans Boute prijkt een foto van hem samen met zijn vrouw.. onder water. Op veel mooie plekken hebben zij de afgelopen dertig jaar al gedoken, Madagascar staat voor later dit jaar in de planning. Frans heeft zijn liefde voor reizen en duiken ook ingezet voor zijn werk: hij heeft zichzelf gespecialiseerd in duikers- en reizigersgeneeskunde. Via het meekijkconsult kunnen huisartsen vragen aan hem stellen over bijvoorbeeld benodigde vaccinaties voor reizen, chemoprofylaxe en bijzondere reizigersgroepen zoals kinderen, zwangeren, ouderen, chronisch zieken.

Dat mensen zichzelf goed voorbereiden op een reis naar het buitenland klinkt vanzelfsprekend. Echter, dit blijkt niet altijd het geval, zo bemerkt Frans in zijn praktijk in Charlois. Frans: “Ik had bijvoorbeeld een patiënt die een last-minute naar Gambia had geboekt, maar vanwege tijdsgebrek zijn vaccinatie niet had gehaald. Hij kwam ziek terug: malaria. Hier kun je in het ergste geval aan sterven, maar hij leeft gelukkig nog.”

Waar moeten mensen aan denken wanneer zij op reis gaan?
“Met name wanneer het gaat om verre bestemmingen geef ik aan dat het belangrijk is om ruim van tevoren op de hoogte te zijn van benodigde vaccinaties, hygiëne en veiligheid met betrekking tot dat land. Het meenemen van condooms is ook geen overbodige luxe met het oog op soa’s zoals hiv. Vrouwen die zwanger zijn moeten in het bijzonder opletten. Loop je bijvoorbeeld het zikavirus op, verspreid door de aedesmug, is er de kans dat het ongeboren kind zich niet goed ontwikkelt. Een detail is dat wij in Nederland gewend zijn dat muggen vaak in de avond en nacht prikken, maar deze mug doet dit vooral overdag. En zijn patiënten van plan te gaan duiken, dan moeten zij natuurlijk voorzien zijn van een duikbrevet en duikkeuring. Wanneer je weet wat je doet en in goede lichamelijke en psychische conditie bent is duiken een veilige sport.”

Het gaat dus vooral om ‘verre landen’?
“Niet per se. West-Europa is in het algemeen behoorlijk schoon en veilig, maar in Oost-Europa kan dit echt anders zijn. Bijvoorbeeld, hier kennen wij de ziekte van Lyme, veroorzaakt door een tekenbeet. In Oost-Europa kun je ook zo’n beet krijgen, maar dit veroorzaakt dan weer ándere ziekten. Mijn boodschap is vooral dat het heel mooi is dat we tegenwoordig goedkoper kunnen reizen, binnen en buiten Europa. Maar ik zie dat wanneer mensen zich níet goed voorbereiden en hierdoor ernstig ziek worden, dan hebben zij -los van de symptomen- vaak te maken met een lang herstel, waar zij dan misschien ook weer van alles voor moet regelen thuis of op het werk. Aan ‘gemene’ virussen als malaria en rabiës kunnen zij zelfs overlijden.”

Wat voor patiënten komen in deze context vooral in de praktijk?
“Dat is divers, maar ik denk dat het voor huisartsen goed is om in het achterhoofd te houden, dat het niet alleen gaat om patiënten die geboren en getogen zijn in Nederland. Het gaat ook om mensen die weliswaar in een ander land geboren zijn, zoals Marokko, Saoedi-Arabië of Afrika, maar hier al zó lang zijn dat wanneer zij onvoorbereid teruggaan eveneens de kans hebben om ziek te worden. Denk bijvoorbeeld aan moslims die naar Mekka trekken en zich daar dan onder enorme massa’s mensen bevinden.”

Tot slot, wat vindt u zelf als huisarts van het meekijkconsult?
“Het meekijkconsult vind ik zeker van toegevoegde waarde. Wanneer ik er zelf gebruik van maak, krijg ik ook altijd snel antwoord. Het zou fijn zijn wanneer nog méér specialisten zich hiervoor aansluiten.”
Meekijkconsult