Diabeteszorg vereist actievere persoonlijke aanpak


Het voor korte tijd stilvallen van de reguliere diabeteszorg tijdens de eerste coronagolf leidde tot problemen. Een duidelijke waarschuwing, meent IZER kaderarts diabetes Ferdinand van der Does. Zijn advies bij een mogelijke tweede coronagolf? Doorpakken naar een actievere en meer persoonsgerichte zorg. 

Tijdens het NOS journaal eind augustus werd gemeld dat het aantal beenamputaties door de lockdown sterk was toegenomen, zoals geconstateerd door een Nederlandse vaatchirurg. “Het stilvallen van de reguliere zorg heeft zeker de nodige gevolgen gehad, dat was duidelijk zichtbaar bij de kindergeneeskunde,” zegt IZER kaderarts diabetes Ferdinand van der Does. “Van de kinderen bij wie voor het eerst diabetes type 1 geconstateerd werd, lag een veel hoger percentage al in coma dan normaal.

Voor amputaties geldt echter dat er wel enige vertraging zit tussen een ontregeling door het voor korte tijd stilvallen van de zorg en de problemen die daaruit voortkomen, tenzij de toestand van de voeten al erg slecht was. Gelukkig is dat laatste tegenwoordig zeldzaam. Het kan kloppen dat er tijdens corona relatief veel ernstige operaties hebben plaatsvonden, want tegelijkertijd zijn de minder ernstige gevallen actief van operaties afgehouden. In verhouding lijkt dan het percentage hogere amputaties ten opzichte van alle vaatchirurgische ingrepen heel veel hoger. Zo’n nieuwsbericht vraagt dus wel om enige nuancering.

Desondanks is het signaal relevant. Want hoewel diabetes type 2 niet een wild om zich heen slaand ziektebeeld is, gaan we bij een langdurige crisis zeker ontregelingen zien. Op lange termijn kan dat landelijk problemen veroorzaken, met mogelijk meer amputaties tot gevolg. Redenen genoeg dus om, in geval van een tweede golf met lockdown, de reguliere diabeteszorg zo veel mogelijk te laten doorgaan.”

Contactmomenten op afstand

Ferdinand pleit hierbij voor een actieve, meer persoonsgerichte aanpak, waarbij de meest kwetsbare patiënten voorrang krijgen. “Op individueel patiëntniveau zijn er verschillende copingstrategieën. Terwijl de ene patiënt in een thuiswerkperiode minder stress ervaart en juist beter voor zichzelf zorgt, vertonen angstiger aangelegde patiënten terugtrekkende bewegingen, met slechtere regulatie tot gevolg. POH’ers kennen hun diabetespatiënten, ze weten wie ze als eerste moeten benaderen met de vraag hoe het gaat. Bij een tweede coronagolf zou ik adviseren om regelmatig contactmomenten op afstand te plannen, zodat je adequaat kunt adviseren. Zulke consulten kun je ook benutten om met de patiënt eventueel zelfgemeten bloeddruk- en glucosewaarden of laboratorium- en fundusuitslagen te bespreken.”

Voetcontroles in de praktijk

Voetcontroles op afstand raadt Ferdinand niet aan. “Ik vind het een ‘second best’ optie. Bij een voetcontrole vóel je plekken met overmatige druk, het meer of minder pulseren van bloedvaten of onregelmatigheden binnenin een schoen. Je controleert ook de fijne tast van een voet. Het is onmogelijk om dat via telefoon of beeldbellen te doen.”

Patiënten moeten dan natuurlijk wel naar de praktijk durven komen. Hoe voorkomen we te hoge drempels? Ferdinand tot slot: “Bij een tweede coronagolf ligt hier vooral bij de overheid een grote adviserende rol. Tegelijkertijd kunnen we zelf onze websites goed bijhouden en patiënten duidelijk informeren over de toegankelijkheid van onze praktijken.

De zorgvraag is nu weer op het normale niveau en misschien zelfs wel hoger dan voorheen. Maar juist in zó’n situatie vereist zorg aan diabetespatiënten alle aandacht. Met gerichte consulten op afstand en voetcontroles in de praktijk blijven we alert.”

Algemeen
Diabetes
Persoonsgerichte zorg